Tortikolis Nedir?

Tortikolis, halk arasında ‘boyun eğriliği’ olarak da bilinen bir rahatsızlıktır. Tıp dilinde ‘sternokleidomastoid’ olarak adlandırılan boyun kasının kasılması, kısalması veya spazmı sonucu ortaya çıkar. Bu durum, başın tipik olarak bir omza doğru eğilmesine ve çenenin karşı omza doğru dönmesine neden olur. Tortikolis, yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilen estetik ve fonksiyonel bir sorundur.

Tortikolisin Belirtileri Nelerdir?

Tortikolisin belirtileri, durumun şiddetine ve nedenine bağlı olarak değişebilir:

• Başın Eğik Durması: Baş sürekli olarak bir tarafa eğik durur ve genellikle düzeltilemez.
• Çenenin Dönük Olması: Eğik başın ters tarafına doğru çenenin dönük olması tipiktir.
• Boyun Hareket Kısıtlılığı: Boyun bölgesinde hareket açıklığının azalması, başı çevirmede veya kaldırmada zorlanma.
• Kas Sertliği veya Şişlik: Etkilenen sternokleidomastoid kasında elle hissedilebilen sertlik veya nadiren küçük bir kitle.
• Ağrı: Özellikle yetişkinlerde boyun, omuz veya baş bölgesinde ağrı görülebilir.
• Asimetri: Bebeklerde, uzun süreli baş eğriliği nedeniyle kafatası şeklinde (plagiosefali) veya yüzde asimetri gelişebilir.

Tortikolis Nedenleri Nelerdir?

Tortikolisin nedenleri yaşa ve tipe göre farklılık gösterebilir:

Doğuştan (Konjenital) Tortikolis

En sık görülen tip olup, genellikle doğumdan sonraki ilk haftalarda fark edilir. Nedenleri şunlar olabilir:

• Anne karnında bebeğin duruş pozisyonu nedeniyle boyun kasına binen basınç.
• Zorlu veya travmatik doğumlar sırasında sternokleidomastoid kasında oluşan hasar veya kanama.
• Kasın gelişimsel olarak kısalığı veya fibrozisi.

Edinsel (Sonradan Gelişen) Tortikolis

Hayatın herhangi bir döneminde ortaya çıkabilir ve genellikle altta yatan başka bir duruma bağlıdır:

• Kas Spazmları: Soğuk algınlığı, stres, yorgunluk veya kötü uyku pozisyonu gibi nedenlerle boyun kaslarında ani kasılmalar.
• Travma: Boyun veya baş bölgesine alınan darbeler veya yaralanmalar.
• Enfeksiyonlar: Boyun veya boğaz bölgesindeki enfeksiyonlar (örneğin lenfadenit, üst solunum yolu enfeksiyonları) boyun kaslarında spazma yol açabilir.
• Nörolojik Nedenler: Nadiren, beyin veya sinir sistemi bozuklukları (örneğin distoni, tümörler) tortikolise neden olabilir.
• İlaç Yan Etkileri: Bazı ilaçlar, özellikle antipsikotikler, boyun kaslarında istemsiz spazmlara (ekstrapiramidal belirtiler) neden olabilir.

Tortikolis Tanısı Nasıl Konulur?

Tortikolis tanısı, genellikle detaylı bir fizik muayene ile konulur. Doktorunuz:

• Baş ve boyun duruşunuzu gözlemleyecektir.
• Boyun hareketliliğinizi ve kaslarınızı değerlendirecektir.
• Sternokleidomastoid kasında sertlik, gerginlik veya kitle olup olmadığını kontrol edecektir.

Altta yatan nedeni belirlemek için bazı durumlarda ek testlere ihtiyaç duyulabilir:

• Ultrason: Özellikle bebeklerde kasın yapısını değerlendirmek için.
• Röntgen: Boyun omurlarında anormallikleri veya kemik sorunlarını araştırmak için.
• MR (Manyetik Rezonans): Sinir sistemi veya yumuşak doku sorunlarını daha detaylı incelemek için.
• Kan Testleri: Enfeksiyon gibi bazı sistemik nedenleri dışlamak için.

Tortikolis Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tortikolisin tedavisi, nedenine, şiddetine ve hastanın yaşına göre değişir. Tedavinin ana hedefleri, boyun hareket açıklığını artırmak, ağrıyı azaltmak ve başın normal pozisyonunu sağlamaktır.

• Fizik Tedavi ve Egzersizler: Özellikle konjenital tortikolisli bebeklerde ve hafif edinsel vakalarda en yaygın ve etkili tedavidir. Uzman bir fizyoterapist eşliğinde yapılan germe ve güçlendirme egzersizleri ile kas esnekliği ve gücü artırılır. Ebeveynlere evde yapacakları egzersizler öğretilir.
• İlaç Tedavisi: Ağrıyı ve kas spazmlarını hafifletmek için ağrı kesiciler, kas gevşeticiler veya anti-inflamatuar ilaçlar kullanılabilir. Kronik spazmlarda botulinum toksini enjeksiyonları da bir seçenek olabilir.
• Boyunluk: Geçici olarak boynu desteklemek ve kasların dinlenmesini sağlamak amacıyla kullanılabilir.
• Cerrahi Müdahale: Nadiren, diğer tedavi yöntemleri başarısız olduğunda veya şiddetli kas kısalıklarında cerrahi seçenek düşünülebilir. Cerrahi ile kas uzatılır veya serbestleştirilir.

Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda bir doktora başvurmanız önemlidir:

• Özellikle bir bebekte başın sürekli olarak bir yana eğik durduğunu veya boyun hareketlerinde kısıtlılık fark ettiğinizde.
• Ani başlayan bir boyun eğriliği veya şiddetli boyun ağrısı yaşadığınızda.
• Tortikolis belirtilerine ek olarak ateş, uyuşukluk, denge sorunları, güçsüzlük veya görme bozukluğu gibi başka belirtiler ortaya çıktığında.
• Var olan tortikolis kötüleşiyorsa veya uygulanan tedaviye rağmen düzelmiyorsa.

Genel bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Sağlık sorunlarınız için daima bir doktora danışın.

Görseller Pexels kaynaklıdır.