Derisi Dikenliler Nedir?

Hızlı Özet

Sadece denizlerde yaşayan, omurgasız hayvanlardır.
Vücutlarında kalsiyum karbonattan yapılmış dikenli veya kalkerli plakalar bulunur.
Yetişkinlerde genellikle beşli (pentamerik) radyal simetriye sahiptirler.
Hareket, beslenme ve solunum için benzersiz bir su damar sistemi kullanırlar.
Denizyıldızları, deniz kestaneleri ve deniz hıyarları gibi çeşitli türleri içerirler.

Derisi Dikenliler (Echinodermata) Kısaca Nedir?

Derisi dikenliler (Echinodermata), sadece deniz ve okyanuslarda bulunan, omurgasız hayvanların geniş bir şubesidir. Bu canlılar adlarını, vücut yüzeylerinde bulunan dikenli yapılar veya kalsiyum karbonattan oluşmuş sert plakalar (iç iskelet) nedeniyle alırlar.

Detaylı Bilgi

Derisi dikenliler, morfolojik ve fizyolojik açıdan oldukça özgün özelliklere sahiptir:

Vücut Yapısı: Larva evresinde iki taraflı (bilateral) simetri gösterirken, yetişkin bireylerde merkezi bir nokta etrafında beşli veya katları şeklinde düzenlenmiş (pentamerik radyal simetri) bir vücut yapısı görülür. İç iskeletleri, koruyucu ve destekleyici bir rol oynayan kalkerli plakalar veya dikenlerden meydana gelir.
Su Damar Sistemi: Bu sistem, derisi dikenlilere özgüdür ve tüp ayaklar aracılığıyla hareket etme, beslenme, solunum ve atık maddeleri dışarı atma gibi yaşamsal fonksiyonları yerine getirmelerini sağlar. Sistem, deniz suyuyla dolar ve hidrolik basınç prensibiyle çalışır.
Beslenme: Beslenme alışkanlıkları türden türe farklılık gösterir. Bazı türler küçük organizmaları filtreleyerek beslenirken, bazıları çürükçül, bazıları otçul, bazıları ise diğer canlıları avlayan yırtıcılardır.
Üreme: Genellikle eşeyli ürerler ve döllenme dış ortamda gerçekleşir. Larvaları serbest yüzen formdadır.

Nerede Yaşarlar?

Derisi dikenliler, adından da anlaşılacağı gibi, tüm dünyadaki deniz ve okyanuslarda yayılış gösterirler. Kutup bölgelerinden ekvatoral sulara, sığ kıyı şeritlerinden okyanusun en derin çukurlarına kadar çok çeşitli denizel habitatlarda bulunabilirler.

Örnek Türler

Derisi dikenliler şubesi altında beş ana sınıf bulunur:

Denizyıldızları (Asteroidea): Genellikle beş kollu, yavaş hareket eden avcılardır.
Deniz Kestaneleri (Echinoidea): Küre şeklinde, dikenlerle kaplı ve alglerle beslenen canlılardır.
Deniz Hıyarları (Holothuroidea): Uzun, sosis benzeri vücutlara sahip, dipte yaşayan çürükçüllerdir.
Yılan Kuyruklular (Ophiuroidea): Uzun, esnek kolları olan, denizyıldızlarına benzerler ancak merkezi diskleri daha belirgindir.
Deniz Zambakları ve Tüy Yıldızları (Crinoidea): Ağaç benzeri veya tüylü kollara sahip, genelde sabit yaşayan veya yavaş hareket eden filtre besleyicilerdir.

Karıştırılanlar

Derisi dikenliler bazen başka deniz canlılarıyla karıştırılabilir:

Mercanlar ve Anemonlar: Bu canlılar knidliler (Cnidaria) şubesine ait olup genellikle sabit yaşarlar ve derisi dikenlilerin belirgin iç iskeleti veya su damar sistemi gibi özelliklere sahip değildirler.
Kabuklular: Yengeç, ıstakoz gibi kabuklular (Crustacea) eklembacaklılar şubesindendir ve kitinli bir dış iskelete sahiptirler, derisi dikenlilerin aksine.

Sıkça Sorulan Sorular

Derisi dikenliler insanlara tehlikeli midir?

Çoğu derisi dikenli türü insanlar için tehlike oluşturmaz. Ancak bazı deniz kestanesi türlerinin zehirli dikenleri bulunabilir ve batması durumunda ağrıya, şişmeye veya alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Genel bilgilendirme amaçlıdır. Bir durumla karşılaştığınızda uzman bir sağlık profesyoneline danışmanız önerilir.

Derisi dikenliler hareket edebilir mi?

Evet, derisi dikenliler tüp ayakları ve vücut kasılmaları sayesinde yavaşça hareket edebilirler. Bazı türler, örneğin denizyıldızları, avlarını takip etmek için belirgin bir şekilde hareket edebilir.