- Sistorektosel, kadınlarda pelvik taban kaslarının zayıflaması sonucu mesane (sistosel) ve rektumun (rektosel) vajina duvarından dışarı doğru fıtıklaşması durumudur.
- Genellikle pelviste dolgunluk hissi, idrar ve dışkılama problemleri gibi belirtilerle kendini gösterir.
- Nedenleri arasında çoklu doğumlar, yaşlanma, menopoz, kronik kabızlık ve ağır kaldırma bulunur.
- Tanısı fizik muayene ile konulur.
- Tedavi seçenekleri, sarkmanın derecesine göre yaşam tarzı değişiklikleri, pelvik taban egzersizleri, peser kullanımı ve cerrahi müdahaleyi içerebilir.
Bu içerik sadece genel bilgilendirme amaçlıdır. Tıbbi teşhis ve tedavi için mutlaka bir sağlık uzmanına danışmalısınız.
Sistorektosel Nedir?
Sistorektosel, kadınlarda pelvik organ sarkması türlerinden biridir. Pelvik taban kasları ve bağ dokuları, rahim, mesane ve rektum gibi pelvik organları yerinde tutan bir destek ağı oluşturur. Bu destek zayıfladığında veya hasar gördüğünde, organlar aşağı doğru sarkar ve vajina duvarından dışarı doğru fıtıklaşabilir.
- Sistosel (Mesane Sarkması): Mesanenin vajinanın ön duvarına doğru sarkmasıdır.
- Rektosel (Rektum Sarkması): Rektumun vajinanın arka duvarına doğru sarkmasıdır.
Sistorektosel terimi, genellikle bu iki durumun birlikte veya birbirine yakın bölgelerde görüldüğünü ifade etmek için kullanılır ve pelvik tabanın hem ön hem de arka kısmındaki zayıflığı vurgular.
Belirtiler Nelerdir?
Sistorektoselin belirtileri sarkmanın derecesine ve hangi organların etkilendiğine bağlı olarak hafiften şiddetliye kadar değişebilir:
- Pelviste dolgunluk, baskı veya ağırlık hissi
- Vajinadan bir şey çıktığı hissi veya gözle görülen bir şişlik
- Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık veya ağrı
- İdrar kaçırma (inkontinans), sık idrara çıkma veya idrar yapmada zorlanma (sistoselde)
- Kabızlık, dışkılama sırasında zorlanma veya dışkıyı tam boşaltamama hissi (rektoselde)
- Belirtilerin gün sonunda veya fiziksel aktivite (ayakta durma, öksürme, ağır kaldırma) ile kötüleşmesi
- İdrar yolu enfeksiyonlarına yatkınlık
Tanı Nasıl Konur?
Sistorektosel tanısı genellikle bir jinekolog veya ürojinekolog tarafından aşağıdaki yöntemlerle konulur:
- Detaylı Tıbbi Öykü: Hastanın şikayetleri, geçmiş doğumları, tıbbi geçmişi ve yaşam tarzı hakkında bilgi alınır.
- Fizik Muayene: Jinekolojik muayene sırasında hasta ıkındırılarak sarkmanın derecesi ve hangi organların etkilendiği değerlendirilir. Bu, genellikle en önemli tanı aracıdır.
- Görüntüleme Yöntemleri: Nadiren, durumun ciddiyetini, diğer pelvik organlarla ilişkisini veya ek sorunları değerlendirmek için pelvik ultrason veya manyetik rezonans görüntüleme (MRI) gibi yöntemler kullanılabilir.
Tedavi Seçenekleri Nelerdir? (Genel)
Sistorektosel tedavisi, sarkmanın derecesine, belirtilerin şiddetine ve hastanın yaşam tarzına göre kişiselleştirilir.
Yaşam Tarzı Değişiklikleri ve Konservatif Tedaviler
- Pelvik Taban Egzersizleri (Kegel Egzersizleri): Hafif ve orta dereceli sarkmalarda pelvik taban kaslarını güçlendirerek belirtileri azaltmaya yardımcı olabilir. Bir fizyoterapist eşliğinde yapılması daha etkilidir.
- Kilo Kontrolü: Fazla kilo, pelvik taban üzerindeki baskıyı artırabilir. Sağlıklı kiloya ulaşmak ve bunu sürdürmek önemlidir.
- Kabızlığı Önleme: Lifli beslenme, yeterli su tüketimi ve düzenli tuvalet alışkanlıkları ile kabızlığın önüne geçmek önemlidir.
- Ağır Kaldırmaktan Kaçınma: Ağır kaldırma veya karın içi basıncı artıran aktivitelerden uzak durulmalıdır.
- Peser Kullanımı: Vajinaya yerleştirilen silikon bir araç olup, sarkan organlara fiziksel destek sağlayarak belirtileri hafifletir. Özellikle cerrahi istemeyen veya cerrahiye uygun olmayan hastalar için bir seçenektir.
Cerrahi Müdahale
Belirtilerin şiddetli olduğu, yaşam kalitesini ciddi şekilde etkilediği veya konservatif tedavilerin başarısız olduğu durumlarda cerrahi onarım düşünülebilir. Cerrahi, sarkan organları anatomik olarak doğru pozisyona getirmeyi ve pelvik taban dokularını güçlendirmeyi amaçlar.
Korunma ve Önleme Yolları
Sistorektoseli tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, riski azaltmak için alınabilecek önlemler vardır:
- Düzenli olarak pelvik taban egzersizleri yapmak (özellikle hamilelik sonrası).
- Sağlıklı kiloyu korumak.
- Kabızlığı önlemek için lifli beslenme ve yeterli sıvı alımı.
- Ağır kaldırmaktan kaçınmak veya doğru kaldırma tekniklerini öğrenmek.
- Kronik öksürük veya astım gibi karın içi basıncı artıran durumların tedavisini sağlamak.
- Menopoz sonrası dönemde doktor kontrolünde hormon replasman tedavisi gibi seçenekleri değerlendirmek.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Sistorektosel sadece yaşlılarda mı görülür?
Hayır, her yaştan kadında görülebilir. Ancak yaş ilerledikçe, doğum sayısı arttıkça ve menopoz sonrası hormonal değişikliklerle birlikte risk artmaktadır. Genç kadınlarda da, özellikle doğum sonrası veya ağır fiziksel aktivitelerle görülebilir.
Cerrahi sonrası sarkma tekrarlar mı?
Cerrahi genellikle başarılı sonuçlar verir ve belirtileri önemli ölçüde hafifletir. Ancak, pelvik taban dokularının yapısı, yaşam tarzı faktörleri ve cerrahi sonrası dikkat edilmemesi gibi nedenlerle sarkmanın tekrarlama riski her zaman vardır. Doktorunuzla beklentilerinizi ve riskleri konuşmalısınız.
Kegel egzersizleri sistorektoseli tedavi edebilir mi?
Hafif dereceli sarkmalarda veya sarkmayı önlemede Kegel egzersizleri faydalı olabilir ve belirtileri hafifletebilir. Ancak ileri derecede sarkmalarda genellikle tek başına yeterli olmaz ve ek tedaviler gereklidir.
Görseller Pexels kaynaklıdır.
